सार्थ ज्ञानेश्वरी अध्याय २रा ||सांख्य योग|| ओवी ११६ ते १२५

ज्ञानेश्वरी अध्याय२रा

🍒  ओवी ११६ ते १२५

🌻  सार्थ ज्ञानेश्वरी ओव्या

🌼  ||सांख्य योग||

⛳⛳⛳🔔🐚🔔⛳⛳⛳

💙भ्यासुर आणि सुरेख । हें रुपाचें स्वरूप देख।जें उपजवी सुखदुःख । नेत्राद्वारें ॥११६॥

🖍️ पहा, भेसूर व सुरेख ही रूप या विषयाची दोन स्वरूपे आहेत. ती नेत्रद्वारे सुखदु:ख उत्पन्न करतात.

💙सुगंधु आणि दुर्गंधु । हा परिमळाचा भेदु ।जो घ्राणसंगे विषादु।तोषु देता ॥११७॥

🖍️ सुगंध व दुर्गंध हे गंध या विषयाचे दोन भेद आहेत. ते नाकाच्या संयोगाने सुख व दु:ख उत्पन्न करतात. 

💙तैसाचि द्विविध रसु । उपजवी प्रीतित्रासु।म्हणूनि हा अपभ्रंशु । विषयसंगु ॥११८॥

🖍️ त्याचप्रमाणे (कडू व गोड) दोन प्रकारचा रस आवड व नावड उत्पन्न करतो. म्हणून या विषयांची संगती अधोगतीला नेणारी आहे. 

💙देखें इंद्रियां आधीन होईजे ।तें शीतोष्णांते पाविजे ।आणि सुखदुःखी आकळिजे । आपणपें ॥ ११९ ॥

🖍️ पहा, जेव्हा मनुष्य इंद्रियाच्या ताब्यात जातो, तेव्हा त्याला शीतोष्णाचा अनुभव घ्यावा लागतो आणि मग तो स्वत: सुखदु:खाच्या तडाख्यात सापडतो.

💙या विषयावांचूनि कांही । आणीक सर्वथा रम्य नाहीं ।ऐसा स्वभावोचि पाहीं । इंद्रियांचा ॥ १२० ॥

🖍️  पहा, या इंद्रियांचा स्वभावच असा आहे की त्यांना या विषयांवाचून दुसरे काहीच गोड लागत नाही. 

💙हे विषय तरी कैसे । रोहिणीचें जळ जैसें ।कां स्वप्नींचा आभासे । भद्रजाति ॥ १२१ ॥

🖍️   हे विषय आहेत तरी कसे ? मृगजळ जसे आभासात्मक किंवा स्वप्नात पाहिलेला हत्ती जसा भासमय असतो. 

💙देखें अनित्य तियापरी । म्हणऊनि तूं अव्हेरीं ।हा सर्वथा संगु न धरीं । धनुर्धरा ॥१२२॥

🖍️  तसे हे विषय क्षणभंगुर आहेत. पहा. याकरता हे धनुर्धरा, तू त्यांचा त्याग कर, त्यांच्या नादी मुळीच लागू नकोस,

➖➖➖➖⛳➖➖➖➖

🔰यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषषर्भ ।समदुःखसुखं धीरं सोऽमृतत्वाय कल्पते ॥ १५ ॥

अर्थ👉 हे पुरुषश्रेष्ठा, ज्या पुरुषाला हे विषयसंबंध उपद्रव देत नाहीत व म्हणून ज्याला सुख व दु:ख समान आहेत, असा तो धीर पुरुष मोक्षाला योग्य होतो. 

➖➖➖➖⛳➖➖➖➖

💙हे विषय जयाते नाकळिती ।त्याने सुखदुःखें दोन्ही न पवती ।आणि गर्भवासुसंगती । नाहीं तया ॥ १२३ ॥

🖍️   या विषयांच्या तावडीत  जो सापडत नाही, त्याला सुख-दु:ख ही दोन्ही नाहीत आणि गर्भवासाची संगती त्याला कधी घडत नाही. 

💙तो नित्यरूपु पार्था । वोळखावा सर्वथा ।जो या इंद्रियार्था । नागवेचि ॥ १२४ ॥

🖍️  जो या इंद्रियांचे जे विषय, त्यांच्या कचाट्यात सापडत नाही, तो पूर्णपणे ब्रह्मरूप आहे असे जाणावे.

➖➖➖➖⛳➖➖➖➖

🔰नासंतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः।उभयोरपि दृष्टोऽन्तस्त्वनयोस्तत्वदर्शिभिः ॥ १६ ॥

अर्थ 👉 अविद्यमान वस्तूला कधी अस्तित्व नसते, विद्यमान वस्तूचा कधी अभाव नसतो. विद्यमान व अविद्यमान या दोहोंचाही निर्णय तत्ववेत्त्यांनी जाणला आहे. (ज्ञानी👇👇)

➖➖➖➖⛳➖➖➖➖

💙आतां अर्जुना आणिक कांही एक । सांगेन मी आइक ।जें विचारें परलोक ।वोळखिती ॥ १२५ ॥

🖍️ आता अर्जुना मी तुला आणखी एक गोष्ट सांगतो ऐक. ते वस्तुस्वरूप ज्ञानी पुरुष विचाराने जाणतात.